Borç Ödeme Stratejileri: Karşı Kuş Yöntemi

Elimde üç ayrı borç vardı: bir ihtiyaç kredisi, bir kredi kartı taksiti ve bir de arkadaşıma olan sözlü borcum. Her ay ödeme yapıyordum ama anapara neredeyse hiç azalmıyordu. O dönemde "kredileri nasıl hızlı ödeyeceğim" sorusunu defalarca sordum kendime ve klasik iki yöntemi (kartopu ve çığ) denedikten sonra ikisinin arasında duran, bana en çok yarayan bir sıralama kurdum. Kendi içimde ona karşı kuş yöntemi diyorum: rüzgâra karşı uçan kuş gibi, içgüdünün söylediğinin tersine, önce en pahalı borcun üstüne gidiyorsun ama moralini ayakta tutacak küçük bir zaferi de baştan alıyorsun.

Karşı kuş yöntemi nedir?

Kartopu yöntemi en küçük bakiyeden başlar; motivasyon yüksektir, maliyet de yüksektir. Çığ yöntemi en yüksek faizden başlar; matematiksel olarak en ucuzudur ama ilk sonucu görmek aylar sürer, çoğu kişi o arada pes eder. Karşı kuşta ise sıra şöyle kurulur: bir tanecik en küçük borcu kapatıp psikolojik ivmeyi alırsın, sonra kalan bütün gücünü faiz maliyeti en yüksek borca yönlendirirsin ve o bitene kadar sıralamayı bir daha değiştirmezsin. Yani duyguya bir kere alan açıyorsun, gerisini hesap belirliyor.

Adım adım uygulama

1. Bütün borçları tek tabloya yaz. Alacaklı, kalan anapara, aylık taksit, yıllık faiz oranı ve varsa erken kapama komisyonu. Ben bunu bir kâğıda yazdığımda toplam borcumun tahminimden yüksek olduğunu gördüm; o şok bile faydalıydı.
2. Faizi değil, "gerçek maliyeti" karşılaştır. Kredi kartının gecikme faizi, nakit avans ücreti, kredinin dosya masrafı ve sigorta primi hesaba katıldığında sıralama değişebilir. Kredi kartı ücret ve faiz oranlarını incelediğim sayfada anlattığım gibi, kartın taşıdığı yük genelde tüketici kredisinden ağırdır.
3. Nakit akışını serbestleştir. Aylık gelirinden zorunlu giderleri çıkar, kalan tutarın ne kadarını borca ayırabileceğini net yaz. 50/30/20 mantığıyla kurduğum düzende "tasarruf" dilimini geçici olarak "borç kapatma" dilimine çevirmiştim; sadece acil durum için küçük bir tampon bıraktım.
4. En küçük borcu tek hamlede bitir. Bende bu, arkadaşıma olan borçtu. Bir ay dişimi sıktım, kapattım. O ay listede bir satırın silinmesi, sonraki altı ay için yakıt oldu.
5. Kalan tüm fazlayı en pahalı borca yığ. Diğer borçlara sadece asgari/normal taksit gider. Fazla ne varsa tek hedefe. Burada disiplin şart: bir ay "bu ay şu krediye biraz atsam" dersen, yöntem çalışmaz.
6. Kapatılan taksiti kaybetme. Bir borç bittiğinde eline geçen o taksit tutarını hayat standardına eklemeyip doğrudan sıradaki borca aktar. Karşı kuşun hızlandığı yer tam olarak burasıdır.
7. Refinansman/borç transferini masaya koy. Yüksek faizli bakiyeni daha düşük maliyetli bir krediye taşımak toplam ödemeyi ciddi azaltabilir. Ama bunu yaparken vadeyi uzatıp taksiti düşürme tuzağına düşme; amaç ay sonunu rahatlatmak değil, toplam faizi kısmak. Bankaların oranlarını karşılaştırdığım rehberlerde de vurguladığım nokta bu.
8. Ayda bir tabloyu güncelle. Kalan anapara düşüşünü görmek, "ne zaman biter" sorusuna somut cevap verir. Ben grafiği çizdiğim ay ilk kez borcumun bir bitiş tarihi olduğunu hissettim.

Hangi yöntem kime uyar?

Sık yapılan hatalar

• Taksiti düşürmeyi başarı sanmak. Vade uzarsa aylık nefes alırsın ama toplam faiz büyür. Karar verirken taksite değil, ödeyeceğin toplam tutara bak.
• Yeni borçla eski borcu kapatıp kartı açık bırakmak. Transfer yaptıysan kartın limitini kullanmamak için somut bir engel koy; ben kartı bir süre yanımda taşımadım.
• Acil durum tamponu olmadan başlamak. Tampon yoksa ilk arıza, ilk diş tedavisi seni tekrar kredi kartına iter. Küçük de olsa bir kenarda para dursun; vadesiz ya da kısa vadeli mevduat farkını hesap seçimi tarafında ayrıca değerlendirmek gerekiyor.
• Aynı anda her borca fazla ödeme yapmak. Enerjini böldüğün için hiçbiri hissedilir hızda azalmaz.
• Erken kapama ş