Devlet İç Borçlanma Senetleri ve DKB

Devlet iç borçlanma senetleriyle ilk tanışmam, bankadaki vadeli mevduatımın vadesi dolduğu bir sabah oldu. Şubedeki temsilci "isterseniz Hazine ihalesine de girebilirsiniz" dedi, ben de o gün eve gidip günlerce okudum. O günden bugüne hem tahvil hem bono aldım, bir kısmını vadesine kadar tuttum, bir kısmını erken sattım ve ikisinin de dersini ayrı ayrı öğrendim. Aşağıda anlattıklarım, karar aşamasındayken benim bilmek isteyeceğim şeyler.

Önce terimleri netleştirelim

DİBS, Hazine'nin TL ya da döviz cinsinden borçlanmak için ihraç ettiği senetlerin genel adı. Vadesi bir yıldan uzun olanlara devlet tahvili, bir yıldan kısa olanlara ise DKB dediğimiz devlet kısa vadeli borçlanma araçları, yani hazine bonosu deniyor. Yapı olarak ikisi de aynı borçluya, yani devlete kredi açmak demek; fark vadede ve ödeme biçiminde.

İskontolu bono: Nominal değerinin altında alırsın, vadede 100 birim olarak geri döner. Aradaki fark getirindir.
Sabit kuponlu tahvil: Belirli aralıklarla kupon ödemesi yapar, vadede anaparayı verir.
TÜFE'ye endeksli tahvil: Anapara enflasyona göre güncellenir, üzerine reel kupon eklenir. Enflasyon karşısında tasarrufunu korumaya çalışanların ilk baktığı ürün genelde budur.
Değişken faizli senetler: Kupon oranı referans bir orana bağlı olarak dönemsel değişir.

Adım adım: kamu borçlanma senetlerine yatırım nasıl yapılır

Parayı ne zaman geri isteyeceğine karar ver. Bu, ürün seçiminden önce gelir. Altı ay sonra peşinat olarak kullanacağım para için beş yıllık tahvil almak, teknik olarak mümkün ama pratikte baş ağrıtır. Ben vade eşleştirmesini not defterine yazarak yapıyorum: "kasım – araç muayenesi", "mart – vergi" gibi.
Hesabını aç. Bir banka ya da aracı kurumda yatırım hesabı gerekiyor. Senetler senin adına saklanır; hesap açarken komisyon ve saklama ücretlerini mutlaka sor. Banka hesabı seçerken mevduat oranına baktığın gibi, burada da işlem masrafına bakmak lazım; küçük tutarlarda masraf getiriyi ciddi biçimde törpüleyebiliyor.
Birincil mi, ikincil piyasa mı? Birincil piyasa, Hazine'nin ihalesine aracı kurum üzerinden katılmak demek; belirli günlerde olur ve minimum tutar kuralları vardır. İkincil piyasada ise daha önce ihraç edilmiş senetleri, kalan vadesiyle birlikte istediğin gün alıp satabilirsin. Ben esneklik istediğim için çoğunlukla ikincil piyasayı tercih ettim.
Getiriyi net üzerinden hesapla. Ekranda gördüğün o